12 Meitheamh 2020

Cur is Cúiteamh


Na téarmaí atá uait: 

mura bhfuil dul amú orm ‬
‪más maith mo chuimhne ‬
‪más buan mo chuimhne ‬
‪feictear dom ‬
‪tuigtear dom 
is é mo mheas ar an scéal 
‪de réir mo thuisceana ‬
‪nod leat go bhfuil ‬
‪ar an láimh eile 
os a choinne sin 
ar an taobh eile den scéal 
mar sin féin 
é sin ráite 
‬bíodh sin mar atá 
i ndeireadh na feide 
i ndeireadh na dála 
ina dhiaidh sin féin 
mar a dúirt mé cheana 
ní féidir a shéanadh‬ 
‪níl aon amhras ach‬ 
tá sé i bhfios agus i bhforas go 
mar is eol do chách 
mar is eol don saol mór agus a mháthair 
mar is eol do mhadraí an bhaile‬ 
‪is léir don dall gur‬ 
‪mar a deir an seanfhocal 
‪i gcead duit 


16 Bealtaine 2020

Miach


Bhí Nuada ag fáil leigheas ag an am sin. Thug Dian Céacht lámh airgid dó. Ní raibh Miach, mac Dhian Céacht, sásta leis sin. Chuaigh seisean os comhair an láimh agus dúirt, “Alt le halt agus féith le féith,” agus d’íoc sé i naoi lá í. An chéad trí lá, chuir sé i dteagmháil lena thaobh (.i. taobh Nuada?) í agus fuair sí clúdach craicinn. An dara trí lá chuir sé lena bhrollach í. An tríú trí lá rinne sé rud éigin diamhair le luibheanna dóite.

B’olc le Dian Céacht an leigheas sin. Thug sé béim de chlaíomh ar mhullach cinn a mhic a ghearr an fheoil. Leigheas an t-ógfhear lena ealaín é sin. Bhuail a athair arís é agus ghearr sé an fheoil go dtí an chnámh. Leigheas an t-ógfhear é sin sa dóigh chéanna. Thug Dian Céacht an tríú béim dó ionas gur shroich sí seicin a inchinne. Leigheas an t-ógfhear é sin freisin. Thug sé an ceathrú béim, a chuaigh trína inchinn agus a thug bás do Mhiach. Dúirt Dian Céacht nach n-íocfadh an lia is fearr an chréacht sin. 

D’adhlaic Dian Céacht Miach agus d’fhás luibheanna leighis as an uaigh, óna ailt agus óna fhéitheacha, 365 a líon. Scar Airmhidh, deirfiúr Mhiach, a brat agus chuir sí na luibheanna in eagar ar an mbrat de réir a gcuid buanna. Tháinig Dian Céacht ansin agus mheasc sé na luibheanna le chéile, le nach mbeadh a mbuanna éagsúla ar eolas ag éinne, mura bhfuair sé an t-eolas sin ón Spiorad. Agus dúirt Dian Céacht, “Cé nach ann do Mhiach, mairfidh Airmhidh.”


14 Aibreán 2020

Tócaib Mac Con a glún súas.


Chonaic Cormac an fear i ndoras Theamhrach os a chomhair, ag labhairt le bean agus ise ag caoineadh. Chuaigh sé laistiar den fhear len a chlaíomh a nochtadh. Dúirt an fear leis, “Ná nocht claíomh dom ós mise reachtaire Mhac Con. Neachtan is ainm dom.” “Abair rud liom,” arsa Cormac. “Déarfaidh agus fáilte,” arsa an reachtaire. “Cén fáth a bhfuil an bhean ag caoineadh?” arsa Cormac. “Tá sí ag caoineadh,” a dúirt an reachtaire, “an bhreithiúnais a thug an rí uirthi, a chuid caorach a chailleadh toisc gur lom siad glaisin na banríona.” “Ba chóra,” arsa Cormac, “na caoirigh a lomadh. Níor thug ainbhreith riamh an fear a thug seo. Lig dom dul chuige.” Chuir an reachtaire na focail seo in iúl do Mhac Con. “Téigh chuige,” arsa Mac Con. “Is é a bheas i mo dhiaidh. Má tá fear de chlann Airt in Éirinn, is é an fear sin. Tagadh sé faoi mo choimirce le go bhfágfaidh mé Teamhair aige, óir ní liomsa í ó thug mé an breithiúnas sin. Tá mo ré thart. Tríocha bliain go dtí an lá inniu ó ghabh mé ríghe. Tagann an fear óg isteach. Cuireann Mac Con fáilte roimhe agus éiríonn sé roimhe. “Ní hea,” arsa an fear óg (Cormac). “Ní mise an rí chomh fada agus a bheas tú ann.” Tógann Mac Con a ghlúin suas.

comhairle ó mheisceoir




gallúnach



Maítear go bhfuair na Rómhánaigh gallúnach ó na Gallī .i. na Gallaigh, agus is ón bhfocal sin a fuair muid an focal “gall”. Mar sin is féidir “gallúnach” a thuiscint mar “foreign froth” nó “foam of the Gauls”. Rud fíor-Cheilteach é do lámha a ní le gallúnach!



04 Feabhra 2020