dul faoi na gréine i bPáras inniu

Thóg mo chara Maxime an grianghraf seo óna dheic tráthnóna inniu. Mhaígh sé freisin go raibh sé geal is te ansin an lá ar fad, 7° C níos teo ná anseo in Seattle. Cad é an Ghaeilge ar “rub it in”?

an fhírinne

Focail Dhé

Iontach cosúil le do chuid barúlacha féin.

gáirsiúlacht ón chúigiú haois déag

Tá an nóta seo le feiceáil ar imill íochtarach leathanaigh 20r sa lámhscríbhinn Laud Misc. 610, a scríobhadh sa chéad leath den chúigiú haois déag, am éigin idir 1410 agus 1452.

bod seain hi ogain so

bod Sheáin Uí Ógáin seo

Measaim go raibh a lán fear darbh ainm Seán Ó hÓgáin ann. An é Seán é féin a dhear an pictiúr seo, nó duine éigin eile? Rinne sé tré deas Ceilteach de ar aon nós!

gallán síochána

Chonaic mé an gallán síochána seo i bPalm Springs an tseachtain seo caite. Is cosúil go bhfuil rudaí mar seo le feiceáil ar fud an domhain, curtha sa talamh leis an World Peace Prayer Society. Is é Masahisa Goi a chuir tús leis an ngluaiseacht seo tuairim is caoga bliain ó shin. Ní hé seo an chéad pheace pole a chonaic mé in áiteanna éagsúla.

Dála an scéil, is é an leagan Gaeilge den ghuí atá acu ar an suíomh thuas ná Go raibh síocháin ar domhain. Cé chomh coitianta agus atá “domhain” in áit “domhan” sa teanga? Tuigim gur leagan malartach é.

Séard a tharraing mo shúil ar an gceann seo ná an leagan den ghuí i gCahuilla, an teanga áitiúil roimh theacht don domhan mór go dtí an cearn seo de Chalifornia. Tá sí beagnach marbh anois mar theanga labhartha. D'aithin mé focal amháin ann, témal, a chiallaíonn “talamh”. Tá na Cahuilla ann fós, áfach, agus tá músaem acu anseo, an Agua Caliente Cultural Museum, atá le feiceáil i gcúlra an ghrianghraif seo.

scáthán is cíor

Scríobh mé blagmhír ar na Pictish Symbols of Scotland anseo i Meán Fómhair 2010 díreach tar éis don Ollamh Rob Lee ag Ollscoil Exeter a fhógairt go raibh cruthú matamaiticiúil aige gur script nó modh scríbhneoireachta a bhí sna siombailí Cruithneacha. (Níl chuile dhuine chomh cinnte sin.)

Pé scéal é, tugtar “scáthán agus cíor” ar cheann de na siombailí seo. Tá solaoid amháin di seo le feiceáil sa bhlagmhír a scríobh mé ag an am sin (nasc thuas), agus tá sampla maith eile le feiceáil ag bun an ghalláin seo, an Maiden Stone. Dála an scéil tugtar “péist Chruithneach” ar an tsiombail díreach os a cionn, agus notched rectangle and Z-rod ar an gceann os cionn na péiste.

Baineadh geit asam arú inné le linn dom cuairt a thabhairt ar an nGetty Villa i Malibu nuair a chonaic mé “Leac Uaighe Tatianos agus Tation”. De réir an mhínithe a léigh mé ansin, tá dhá chomhartha in aice le Tatianos, an fear: corrán bearrtha ar thaobh amháin agus tabhall (taibléad scríbhneoireachta) ar an taobh eile, le cur in iúl go raibh fíonghort aige agus go raibh léann air.

Tá a bhean, Tation, le feiceáil idir chíor (taobh lena ceann) agus scáthán. Is cosúil go ndeir an dá rud seo linn go raibh sí go hálainn.

Greanadh an leac uaighe seo sa Fhrigia (Phrygia) idir 150 agus 175 AD. Tá na galláin Chruithneacha a bhfuil na siombailí orthu níos déanaí. Creidtear gur greanadh iad sna céadta 500-800 AD. An cheist atá agam anois ná an bhfuil samplaí eile den “scáthán agus cíor” le feiceáil ar leaca nó ar aon rud eile sa Ghall (Gallia) nó sa Bhreatain Rómhánach?

Páirc Náisiúnta Joshua Tree

Tá mé i bPalm Springs fós, ach tá mé ag caitheamh cuid den am amuigh faoin tuath. Tógadh na pictiúir seo i Joshua Tree National Park. Tá mé i mo sheasamh anseo i lár “gairdín” den chactas a thugtar cholla air sna bólaí seo.

Seo joshua tree amháin roimh charn carraigeach. Tá na crainn seo agus na clocha móra seo le feiceáil ar fud na háite.

Gaineamh an fhásaigh ag tús conair fiadhúlra. Tá na grianghrafanna seo go léir inchliceáilte.

Ní scríobhann ach duine amháin sa teanga seo.

Frédéric Werst is ainm (cleite) dó. Is Francach é atá ina chónaí i bPáras.

Wardwesân an t-ainm atá ar an teanga. Chum sé féin í.

Tá a lán daoine ann a chumann teangacha. Conlangers a thugtar orthu, ó na focail constructed language. Rinne Werst rud nach ndéanann an gnáth-chonlanger : scríobh sé leabhar iomlán sa teanga sin. Níos iontaí fós, d'fhoilsigh Éditions du Seuil, ceann d'fhoilsitheoirí móra na hEorpa, an leabhar seo dhá mhí ó shin. Cnuasach de scéalta, d'aistí, de dhánta, de phaidreacha, srl. atá ann. Tá an t-iomlán i Wardwesân agus i bhFraincis.

Sliocht as an leabhar dátheangach Ward (Ier et IIème siècles),

le Frédéric Werst, Seuil, 412 leathanach, 22 €

Is féidir éisteacht leis an údar ag léamh as a leabhar i Wardwesân anseo.

Gheobhaidh tú agallamh fada (a cuireadh air i bhFraincis) san áit chéanna. Ós iad beirt Fhrancach atá ag cur is ag cúiteamh ar an litríocht atá againn san agallamh seo, luaitear “textes, polyphonie, discours, champs sémantiques” ann, chomh maith le Montaigne, Nabakov, Dostoïesvki, Nietzsche, Lacan, Montesquieu, agus Mallarmé.

Má thuig mé an t-agallamh i gceart, tá an leabhar seo níos sérieux ná The Lord of the Rings ná aon rud mar sin. Fealsúnacht agus ealaín, polaitíocht agus teoirci atá le fáil in Ward (Ier et IIème siècles), seachas aon rud chomh suarach le heachtraíocht.

Frédéric Werst,

údar na teanga

údar an leabhair

(Ciallaíonn “werst” “rud” ina theanga.)