rop lir do chlann

rop lir do chlann gainim lir

Go raibh do chlann chomh líomhar le gaineamh na farraige!

Is cuid de dhán í an bheannacht seo, dán a cuireadh i mbéal Phádraig Naofa agus atá le fáil in “Genelach Conmaicne” sa lámhscríbhinn Rawl. B 502 (fol. 87r).

Is maith liom an t-imeartas focal atá againn anseo leis an dá fhocal “lir”.

1) Is aidiacht é an focal “il” sa tSean-Ghaeilge. Ciallaíonn sí “líonmhar”. Bhí cleas acu ag an am sin nach bhfuil againn níos mó: an chéim chothraim nó the equative. Is í an chéim chothroim den aidiacht “il” (aidiacht mhírialta, dála an scéil) ná “lir”. Is ionann “lir” agus “chomh líonmhar (le)”.

2) Tá an focal “lear” againn fós. “Farraige, aigéan” an chiall atá leis (“dul thar lear”) agus is é an ginideach atá aige ná “lir”.

Chuir an bheannacht seo an íomhá seo i gcuimhne dom!

poutine, currywurst, frito pie

Ainm: Poutine

Gnáthóg: Ceanada

Comhábhair: sceallóga, gruth, súlach donn

Ainm: Currywurst

Gnáthóg: An Ghearmáin

Comhábhair: ispín friochta, citseap, púdar curaí

Ainm: Frito Pie

Gnáthóg: Texas

Comhábhair: mála criospaí Fritos™ (arbhar Indian, salann, ola),

chile con carne, cáis

Is oth liom a admháil nár bhlais aon cheann de na - umm - sainbhianna seo riamh. Is cosúil go bhfuil a lán daoine sna tíortha seo nach féidir a ndóthain a fháil díobh. Nod libh go bhfuil trí phríomh-chomhábhar i ngach ceann.

Is mithid.

Cumhacht leis an gCosmhuintir!

ag damhsa ag cúig mhí

Tá féith an rince sa leaid beag seo!

tualaing = in inmhe chuig

ni tualaing mór

nad fhulaing

nó nad geib in mbec.

An té nach bhfulaingíonn an beag nó nach nglacann leis, níl sé in ann ag an mór.

Tá seanscéal againn faoin lá a fuair Cú Chulainn bás. Ba gheis dó dul thar thine cócaireachta gan mhír den bhia a bhlaiseadh, agus ba gheis dó feoil mhadra a ithe. An lá sin chonaic sé triúr cailleach ar thaobh an bhóthair. Bhí siad ag bruith madra ar thine caorthainn. Is léir gur ag fanacht leis a bhí siad! Thug sé iarracht ar dhul tharstu ach ghlaoigh siad air agus d'iarr air cuid den fheoil a chaitheamh leo. Dhiúltaigh sé. Ansin dúirt duine de na cailleacha nach raibh Cú sásta bheith i gcuibhreann leo toisc nach féasta mór a bhí ann. Ansin dúirt sí an méid thuas leis le náire a chur air. D'oibrigh an cleas sin. D'ith sé agus choill sé a gheis! Bhí a phort seinnte ag an nóiméad sin.

Tá mé cinnte nár chum an chailleach - nó údar an scéil - an t-achasán sin. Seanfhocal a bhí ann cheana féin. Is dócha freisin go raibh leagan níos giorra de ann, mar atá:

Ní túalaing mór nad·fhulaing in mbec.

An té nár fhulaing an beag, ní tualaing é an mór.

Tá an píosa gaoise seo sa chnuasach Sengoídelc anois.

réidh & aimhréidh

Rop réid rémunn cech n-aimréid!

Go raibh réidh romhainn gach aimhréidh!

Tá mé díreach tar éis an bheannacht seo, ó “Hymnus S. Colmani Mic Ui Cluasaigh,” a chur leis an gcnuasach Sengoídelc. Níl a fhios agam, áfach, an bhfuil mé i bhfách le comhlíonadh na guí seo go huile is go hiomlán. Is minic a bhíonn cosán réidh beagán leadránach.

seancheann maith

- Aidh sae, tá díomá an domhain orm gur lig tú broim roimh mo bhean!

- An-bhrón orm, ól tseap! Ní raibh a fhios agam gurbh é a seal é.