Tengwar

Cliceáil le méadú.

Is breá liom an aibítir seo! Tengwar an t-ainm atá uirthi. J. R. R. Tolkien a chum í. Úsáidtear í leis na teangacha Elvish a scríobh. Séard atá thuas ná aistriúchán den scéilín Sean-Ghaeilge faoin triúr manach a thug diúltú don saol.

na rudaí a d'ith mé anocht

Anocht d'ith mé an leathbhreac Hawaiiach de arán donn agus stobhach Gaelach: poi agus laulau. Faigheann ollmhargadh anseo i Seattle an dá délice seo caol díreach ó Hawai‘i. Sin buntáiste amháin atá againn anseo ar imeall an Domhain Thiar! Níl a fhios agam ach is féidir nár itheadh ceachtar acu seo riamh in Éirinn.

Tosaíonn an dá bhia seo le kalo (nó taro), planda a fhásann in uisce, cosúil le rís. Itear na duilleoga agus na fréamhacha araon.

Tá laulau beagán casta. Filltear muiceoil nó sicín, duilleoga úra kalo, agus beagán iasc saillte isteach i nduilleoga ki (nó ti) agus bruitear i ngalchorcán an pacáiste seo. Ní itear na duilleoga ki. Tá na duilleoga kalo beagáinín cosúil le spionáiste agus iad bruite -- nó meascán de spionáiste agus samhadh. Laulau le sicín a bhí agam anocht, ach seo pictiúr de laulau le muiceoil díreach tar éis é a oscailt. (Ní dhearna mise an méid seo uilig seo ar chor ar bith. Laulau prêt à manger a cheannaigh mé!)

Agus séard a itear leis an laulau ná poi, céard eile? Is rud cuibheasach simplí é an poi seo. Tá sé an-mhín, beagán géar, agus itear le spunóg é na laethanta seo. Bíonn dath liathchorcra air i gcónaí.

Déantar as fréamhacha an kalo é. Bruitear iad, scamhtar iad agus brúitear iad. Sin an méid.

Ceannaíonn beagnach chuile dhuine poi ón ollmhargadh, i mála plaisteach. Seo é an branda a d'ith mé anocht.

Bhí an béile seo chomh blasta agus go raibh orm é a roinnt libh!

scrioptúr inite

Sútra an Chroí, scríofa ar mhuisiriúin le Charwei Tsai.

Scríobh sí an téacs céanna ar tofu freisin.

leabhar inite eile

“Leabhar Pi” le Stephanie Krause & Robert Christie (2003)

Is cosúil go raibh an “leabhar” seo páirteach sa Festival international du livre mangeable tamall ó shin. Hmmm ... bheinn in ann rud éigin a dhéanamh le taos pióige, gealacán, siúcra agus cainéal. Bheadh an leathanach sin i nGaeilge, ar ndóigh.

Ith do shoiscéal!

Tá ár laoch calma, Mac Con Glinne, i dtír na mbianna anois, ag caint leis an Scál. Comhairlíonn an Scál dó dul go dtí díseart an Fháthlia, mar a bhfaighidh sé delicatessen iontach.

“Regut ém,” or Mac Con Glinne, “7 tabair soscéla immum.”

“Rachaidh mé mar sin,” arsa Mac Con Glinne, “agus tabhair soiscéil umam.”

“Do-bérthar,” ol in Scál, “.i. soscéla do thirm-cháisi c[h]ethar-ochair c[h]utrumma, 7 gébthair mo p[h]ater-sa fodén imut, 7 ní-s tadaill athgéri nó occuras int-í ima ngabar hí.”

“Tabharfar,” arsa an Scál, “soiscéil de thirim-cháis cheathair-thaobhach chomhchruthach, agus gheofar mo phaidir-se féin umat, agus níor theagmaigh gorta ná ocras riamh leis an té a ngabhtar uime í.”

Cáis chrua chearnógach? Níl ach cáis amháin mar sin ann ar feadh m'eolais: el queso mahón a dhéantar i Mionarca. An bhfuil blas naofa uirthi? Níor bhlais mé féin an cháis seo riamh, ach rachaidh mé sa tóir uirthi anois!

Lá an Domhain

“... an lá a íosfaidh sibh dá thoradh sin, go n-osclófar bhur súile agus go mbeidh sibh cosúil le déithe ...” Gein. 3:5

“Táimid cosúil le déithe agus tá sé chomh maith againn an cheird a fhoghlaim.” - Stewart Brand, Whole Earth Catalog, 1968

“Táimid cosúil le déithe agus ní mór dúinn an cheird a fhoghlaim.” - Stewart Brand, Whole Earth Discipline, 2005

Is éicea-phragmataí anois é Brand. Creideann sé, mar shampla, go bhfuil níos mó dóchais ná dainséir dúinn i dteicneolaíochtaí ar nós fuinneamh núicléach agus bia GMO. Is i dtéamh domhanda is mó atá an chontúirt anois, dar leis.

braigetóracht

D'aistrigh mé an focal “bragitóracht” sa bhlagmhír roimhe seo mar “abhlóireacht”, toisc nach raibh an focal ceart agam i Nua-Ghaeilge. Séard atá i gceist dáiríre ná ealaín an bhromaire. Ní “bromaireacht” .i. “gaotaireacht, scaothaireacht” atá mé a rá, ach “ceol is ceiliúir a thagannn as an tóin”. Ní ag magadh atá mé!

Cliceáil le méadú.

Ní ag goradh a dtóin atá an bheirt ar dheis sa léaráid chlúiteach seo, ach ag “braigetóracht”. Agus creid é nó ná creid, bhí i bhfad níos mó ar a gcumas acu na fuaimeanna borba a dhéanamh. Tá an cruthú againn a bhuí le Francach darbh ainm Joseph Pujol. Braigetóir nua-aoiseach a bhí ann.

“Le pétomane” an t-ainm stáitse a bhí air agus thuill sé níos mó airgead ná fuirseoir ar bith eile sa domhan nuair a bhí sé ag obair sa Moulin Rouge ag deireadh an naoú haois déag. Bhí Pujol in ann aer a tharraing isteach trína anas agus é a “easanálú” ansin, ag baint feidhm as a pholl tóna mar ghléas ceoil -- mar ghaoth-uirlis le bheith cruinn. “Un cas extraordinaire d'aspiration rectale et d'anus musical” an teideal ar alt a scríobh an Dr. Marcel Baudouin sa bhliain 1892. Is de thaisme a fuair Pujol amach go raibh an bua seo aige agus é ina bhuachaill. Bhí air an “ealaín chaillte” seo a fhoghlaim ar a chonlan féin. Maidir leis na braigetóirí meánaoiseacha, is cosúil gur fhoghlaim siad an ealaín ó bhraigetóirí eile. Ní raibh printíseach ag Pujol riamh. Tá níos mó faoi anseo.

Agus maidir leis an bhfocal Nua-Ghaeilge, “braigheadóir” an cruth réamh-Chaighdeánach a bheadh air is dócha. An mbeadh an litriú sin inghlactha sa Chaighdeán freisin?

Agúisín: podicicinist an Béarla a cuireadh ar “braigetóir” in Ancient Laws of Ireland, Vol. V (1901).